مرگ مهاجر افغان که سالها در کنار نیروهای نظامی ایالات متحده در افغانستان خدمت کرده بود، پس از بازداشت توسط ادارهی مهاجرت امریکا، واکنشهای گستردهای در میان فعالان حقوق بشر، سیاستمداران امریکایی و جامعهی افغانستان در ایالات متحده برانگیخته است.
این رویداد بار دیگر بحثها درباره وضعیت مهاجران در بازداشتگاههای مهاجرتی و سرنوشت مهاجران افغانستان که در دوران جنگ با نیروهای امریکایی همکاری کرده بودند را برجسته ساخته است.
محمد نظیر پکتیاوال کیست؟
فردی که در این رویداد جان باخته، محمد نظیر پکتیاوال، ۴۱ ساله، سرباز پیشین نیروهای ویژه افغانستان بود.
او از سال ۲۰۰۵ در نیروهای ویژه افغانستان خدمت میکرد و در عملیاتهای مشترک با نیروهای امریکایی فعالیت داشت. به گفتهی منابع نزدیک به خانواده، پکتیاوال بیش از یک دهه در کنار نیروهای ویژه ایالات متحده، بهویژه با واحدهای نیروهای ویژه این کشور در مناطق جنگی افغانستان از جمله ولایت پکتیکا همکاری کرده بود.
پس از سقوط کابل در آگست ۲۰۲۱ و خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، او همراه خانوادهاش از طریق روند تخلیه به ایالات متحده منتقل شد. این انتقال در چارچوب برنامه تخلیه متحدان صورت گرفت و او در نهایت در ایالت تگزاس اسکان داده شد.
زندگی در تگزاس
پکتیاوال همراه با همسر و شش فرزندش در شهر ریچاردسون در شمال تگزاس زندگی میکرد. بزرگترین فرزند او ۱۵ سال و کوچکترین فرزندش حدود ۱۸ ماه داشت. یکی از فرزندان او نیز شهروند ایالات متحده است.
او برای تأمین هزینههای زندگی خانواده در یک فروشگاه و نانوایی به نام گلدن استار حلال مارکت در منطقه دالاس کار میکرد و تأمینکننده اصلی خانواده محسوب میشد.
پرونده مهاجرتی او همچنان در جریان بود. خانوادهاش میگویند که او درخواست پناهندگی داده بود، اجازه کار و شماره امنیت اجتماعی داشت و روند قانونی مهاجرت را طی میکرد.
در مقابل، اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده امریکا (ICE) گفته است که او در زمان ورود به امریکا در سال ۲۰۲۱ اجازه اقامت موقت موسوم به «parole» دریافت کرده بود و این اجازه در ۲۰ آگست ۲۰۲۵ پایان یافته بود.
بازداشت در برابر چشمان کودکان
بر بنیاد گفتههای خانواده، صبح روز ۱۳ مارچ ۲۰۲۶ حدود ساعت هفت، زمانی که پکتیاوال قصد داشت فرزندانش را به مکتب ببرد، مأموران اداره مهاجرت او را در نزدیکی خانهاش بازداشت کردند.
برادر او، نصیر پکتیاوال، گفته است: «او در برابر چشمان کودکانش بازداشت شد. چند نفر او را محاصره کردند، داخل موتر انداختند و بردند، در حالی که بچهها فریاد میزدند و کمک میخواستند.»
او به بازداشتگاه اداره مهاجرت منتقل شد.
بروز مشکلات صحی در بازداشت
به گفته خانواده، پکتیاوال پس از انتقال به بازداشتگاه با اعضای خانواده تماس گرفت و گفت که حالش خوب نیست.
اداره مهاجرت امریکا میگوید که در اواخر شب همان روز، او در اتاق نگهداری دفتر میدانی اداره مهاجرت در دالاس دچار تنگی نفس و درد قفسه سینه شد. مأموران سپس خدمات عاجل را فراخواندند و او به شفاخانه پارکلند در دالاس منتقل شد.
بر بنیاد اطلاعات منتشرشده، در شفاخانه برای او درمان تنفسی انجام شد و پزشکان توصیه کردند که برای بررسی بیشتر در شفاخانه باقی بماند.
صبح روز ۱۴ مارچ کارکنان صحی متوجه تورم زبان او شدند و برای او داروی اپینفرین تزریق شد. با وخیمتر شدن وضعیت، عملیات احیای قلبی–ریوی انجام شد، اما تلاشها برای نجات جان او موفق نبود و مرگ او در ساعت ۹:۱۰ صبح اعلام شد.
ادعاهای اداره مهاجرت
ادارهی مهاجرت امریکا همچنین اعلام کرده است که پکتیاوال دارای سابقه جرمی بوده است. به گفته این اداره، او در سال ۲۰۲۵ به اتهام تقلب در برنامه کمک غذایی SNAP و همچنین به اتهام دزدی توسط پولیس محلی بازداشت شده بود.
آیس (ICE) گفته است که هنگام انتقال به بازداشت، او هیچ سابقه پزشکی قبلی را گزارش نکرده بود.
با این حال، رسانهها از جمله سی بس اس نیوز اعلام کردهاند که هنوز نتوانستهاند این اطلاعات مربوط به سابقه جرمی را به طور مستقل تأیید کنند.
واکنش فعالان و نهادهای مدنی
مرگ این شهروند افغانستان واکنشهای گستردهای در میان سازمانهای مدافع مهاجران ایجاد کرده است.
نهاد افغان ایوک اعلام کرده است که مرگ یک مرد ۴۱ ساله در کمتر از ۲۴ ساعت پس از بازداشت بسیار غیرعادی است و باید به طور مستقل بررسی شود.
شان واندایور، رئیس این نهاد، گفته است که پرسشهای زیادی درباره چگونگی مرگ پکتیاوال وجود دارد و خانواده او هنوز پاسخ روشنی دریافت نکردهاند.
در سطح سیاسی نیز این رویداد واکنشهایی را در پی داشته است.
کریس کونز، سناتور امریکایی از ایالت دلاور، خواستار تحقیقات مستقل درباره این حادثه شده است.
او گفته است که پکتیاوال در طول حضور نیروهای امریکایی در افغانستان در کنار سربازان این کشور جنگیده و با این امید به امریکا آمده بود که ایالات متحده از او محافظت خواهد کرد.
نگرانیها درباره بازداشتگاههای مهاجرتی
مرگ پکتیاوال در حالی رخ داده است که نگرانیها درباره شرایط مراکز بازداشت مهاجران در امریکا افزایش یافته است. گزارشها نشان میدهد که در سال ۲۰۲۶ تاکنون دستکم ۱۲ مورد مرگ در بازداشتگاههای اداره مهاجرت ثبت شده است. در سال ۲۰۲۵ نیز ۳۱ مورد مرگ گزارش شده بود که یکی از بالاترین آمارها در بیش از دو دهه گذشته محسوب میشود.
فعالان حقوق بشر میگویند این آمار نشان میدهد که شرایط در برخی از این مراکز نیازمند نظارت و شفافیت بیشتری است.
درخواست عدالت از سوی خانواده
برای خانواده پکتیاوال، این حادثه تنها یک خبر نیست؛ بلکه از دست دادن پدری است که برای تأمین زندگی همسر و شش فرزندش تلاش میکرد و امیدوار بود آیندهای امنتر برای آنان در امریکا بسازد.
برادر او گفته است:
«تنها چیزی که میخواهم عدالت برای برادرم است. من از این حکومت چیز دیگری نمیخواهم.»
در همین حال، اعضای جامعه افغانستان در امریکا یک کارزار جمعآوری کمک مالی برای کمک به هزینههای خاکسپاری و حمایت از خانواده او آغاز کردهاند.
مرگ محمد نظیر پکتیاوال اکنون به یک موضوع مهم انسانی و سیاسی تبدیل شده است؛ رویدادی که بار دیگر توجهها را به سرنوشت بسیاری از مهاجران أفغانستان در امریکا جلب کرده که در گذشته در کنار نیروهای خارجی جنگیده و سپس زندگی خود را در کشورهای غربی از نو آغاز کردهاند.